Και σαν σκιές επιστρέφουμε

Το 1991 ο Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ έγραψε τη ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΣΚΙΑΣ , ένα βιβλίο για τέσσερις άνδρες που κατά το 1922 συναντιούνται παίζοντας ντόμινο στο μπαρ ενός ξενοδοχείου στην Πόλη του Μεξικού: ένας ποιητής που κερδίζει τα προς το ζην γράφοντας διαφημίσεις για φαρμακευτικά προϊόντα, ένας ριζοσπάστης Κινεζομεξικανός συνδικαλιστής, ένας δικηγόρος που αναλαμβάνει πόρνες και ένας δημοσιογράφος που καλύπτει στην εφημερίδα του το αστυνομικό ρεπορτάζ. Καθώς εκτυλίσσεται η ιστορία, το αστυνομικό μυθιστόρημα μετατρέπεται σε μια ιστορία διεθνούς συνωμοσίας.
Στο “Και σαν σκιές επιστρέφουμε” ξανασυναντάμε τους άνδρες αυτούς σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, το 1941. Πολλά έχουν αλλάξει και στον κόσμο. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος μαίνεται στην Ευρώπη, ενώ ο πλανήτης περιμένει την αναπόφευκτη εμπλοκή των ΗΠΑ. Γερμανοί πράκτορες συρρέουν στην Πόλη του Μεξικού, προσπαθώντας να προσεταιριστούν τον νότιο γείτονα της Αμερικής για λογαριασμό του Άξονα.
Ενώ το Μεξικό ετοιμάζεται να κηρύξει τον πόλεμο στη Γερμανία, ο Χίτλερ κάνει ενέσεις καφεΐνης μεξικανικής προέλευσης για να αντέξει το άγχος του ρωσικού μετώπου. Καταμεσής στη ζούγκλα της Τσιάπας, μια συμμορία Γερμανοί με καφετιές στολές παρελαύνει γύρω από ένα γραμμόφωνο και πολιορκείται από ένα κινεζομεξικανικό φάντασμα που συμμετείχε στη Μεγάλη Πορεία του Μάο. Ο ποιητής, που εργάζεται ως μυστικός πράκτορας, ανακαλύπτει ότι στην Πόλη του Μεξικού ο υπουργός Εσωτερικών έχει ερωμένη μια όμορφη Γερμανίδα ηθοποιό κατάσκοπο. Ναζιστικά υποβρύχια εξερευνούν τις μεξικανικές ακτές, αναζητώντας τρόπο να καταφέρουν θανάσιμα πλήγματα στο στόλο των ΗΠΑ. Τρεις Γερμανοί εξόριστοι συγγραφείς και ένας ραβίνος πλησιάζουν τον δημοσιογράφο και του αποκαλύπτουν ότι η άνοδος του Χίτλερ είναι αποτέλεσμα συνωμοσίας αποκρυφιστών. Ο δικηγόρος πάλι, από το άσυλο όπου έχει καταφύγει, καλεί τους παλιούς του φίλους για μια παρτίδα πόκερ με τον Χέμινγουει, ο οποίος, σε μία από τις πολλές του αλκοολικές-λογοτεχνικές κρίσεις, αποκοιμιέται σε μια πισίνα της Αβάνας και ανεξήγητα εμφανίζεται στη μεξικανική πρωτεύουσα…
Το “Και σαν σκιές επιστρέφουμε” κινείται ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν των τεσσάρων ηρώων, ξαναπλέκοντας αργά τα νήματα των ιστοριών τους. Με ιλιγγιώδες και ξεκαρδιστικό ύφος, ο Τάιμπο ΙΙ καταφέρνει μια τέλεια σύνθεση λογοτεχνικών ειδών (αστυνομικό, ιστορικό και περιπετειώδες μυθιστόρημα), μέσα από την πρωτότυπη οπτική του για τον κόσμο και τη λογοτεχνία: “Όταν η ζωή γίνεται βαθιά ασυνάρτητη, έρχεται το μυθιστόρημα να την επιδιορθώσει”.
Άλλωστε ο ίδιος ο Τάιμπο σχολιάζει ως εξής: “Το μυθιστόρημα δεν γράφεται για να βάλει τάξη στο χάος. Το μυθιστόρημα αδιαφορεί για την τάξη. Το μυθιστόρημα δεν γεννήθηκε για να ικανοποιήσει τους εραστές της τάξης. Υπάρχει για να διασκεδάζει προκαλώντας ίλιγγο, για να τα κάνει όλα άνω-κάτω, να αναστατώνει χαρίζοντας απόλαυση”.
Για το πληθωρικό αυτό βιβλίο, με αναγνωρισμένες τις οφειλές του στον Αλέξανδρο Δουμά, το πιο εύστοχο που θα μπορούσε να πει κανείς είναι ότι οι ήρωες είναι τέσσερις, όπως οι τρεις σωματοφύλακες, και ξανασυναντιούνται μετά από είκοσι χρόνια.